@misc{9245051,
  abstract     = {{Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι ένας από τους πιο διεθνώς αναγνωρισμένους Έλληνες
συγγραφείς του 20ού αιώνα, γνωστός για την έντονη φιλοσοφική του έμπνευση. Ωστόσο,
λίγα έχουν γραφτεί για το πώς αναπτύχθηκαν τα φιλοσοφικά του θέματα κατά τη διάρκεια
των τριών δεκαετιών που έγραφε και δημοσίευε.
Σε αυτή τη διατριβή, ορίζω τέσσερα βασικά φιλοσοφικά θέματα, τα οποία ισχυρίζομαι ότι
επανεμφανίζονται σε το λογοτεχνικό του έργο. Ανιχνεύω τα θέματα, χρησιμοποιώντας ως
βάση την πρώτη του μεγάλη δημοσίευση, την Ασκητική (1927/1928), η οποία είναι ένα
θεωρητικό και φιλοσοφικό μανιφέστο. Τα τέσσερα θέματα που εντοπίζω είναι:

- η Άβυσσος: μια Νιτσεϊκή άποψη που ισχυρίζεται ότι ο κόσμος είναι σκληρός και
στερείται νοήματος
- η Ανάβαση: μια Μπερξονική αντίληψη ως προς το να αντιστέκεσαι στην άβυσσο και
να συνεχίζεις να προσπαθείς να καθορίσεις το πεπρωμένο
- ο Μονισμός: μια Μπερξονική αντίληψη για την ενότητα του κόσμου, η οποία είναι η
απόλυτη αλήθεια, αυτό που αποκαλεί Θεό
- η “Ράτσα”: η ιδέα ότι η καταγωγή παίζει ζωτικό ρόλο τόσο στην κληρονομικότητα
του αγώνα της ανάβασης όσο και ως ένας τρόπος συλλογικής αντίστασης στην
άβυσσο

Στην Ασκητική ο Καζαντζάκης πλαισιώνει τα φιλοσοφικά του θέματα σε μια σκοτεινή και
βάναυση ατμόσφαιρα, με σωματικές, πολεμικές, φυσιοκρατικές και μεσσιανικές έννοιες. Το
βιβλίο στερείται στοχασμού, δεν θέτει ερωτήματα, θέτει κανόνες και εντολές που ο δήμος
οφείλει να ακολουθεί.

Ισχυρίζομαι ότι αυτό το σκηνικό αντηχεί τις δύσκολες εποχές των αρχών του 20ού αιώνα που
έζησε ο Καζαντζάκης, οι οποίες όμως εκτός από αγώνες περιείχαν και νέες ιδέες και
αντιλήψεις για την ανθρωπότητα και την κοινωνία, μια εποχή για την οποία η Ασκητική
προσπαθεί να αποτελέσει απάντηση.

Περίπου τρεις δεκαετίες αργότερα, η Αναφορά στον Γκρέκο (1961) είναι η βιογραφική
περιγραφή της δικής του Ανάβασης, η πρακτική εφαρμογή της φιλοσοφίας του. Τα θέματα
της Ασκητικής μπορούν να εντοπιστούν ξανά, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων υφολογικών
1 και λεξιλογικών στοιχείων. Ωστόσο, η φιλοσοφία του περιγράφεται με πιο προσωπικό και
ταπεινό τρόπο και εστιάζει πολύ περισσότερο στην Ανάβαση παρά στην Άβυσσο. Η
συλλογική έννοια μετατρέπεται σε έναν πολιτισμικό ουμανισμό που δείχνει ότι ορισμένοι
πολιτισμοί στη διάρκεια της ιστορίας έχουν διανύσει μεγαλύτερο δρόμο στην Ανάβαση από
άλλους. Ωστόσο, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι η φιλοσοφία του γίνεται καθαρά
ατομικιστική, κάτι που αντικατοπτρίζεται και στη δική του ζωή, όπως την περιγράφει στο
βιβλίο. Ισχυρίζομαι ότι αυτή η εξέλιξη είναι αποτέλεσμα των άθλιων καταστάσεων του 20ού
αιώνα και της απογοήτευσής του από τα κοινωνικά εγχειρήματα της εποχής του, όπως ο
κομμουνισμός και το ελληνικό κράτος, αλλά είναι επίσης σύμφωνη με την τάση προς τον
μεταμοντερνισμό και την παραμέληση των απόλυτων αληθειών.

Η ανάπτυξη της φιλοσοφίας του Καζαντζάκη είναι επομένως μια εξέλιξη από ένα κοινωνικό
ιδανικό που ιδανικά πρόκειται να εκδηλωθεί μέσω της κοινωνίας, σε μια ατομικιστική
φιλοσοφία που επικεντρώνεται στην Ανάβαση του ατόμου, μια εξέλιξη που εξηγείται από
προσωπικά και ιστορικά γεγονότα.}},
  author       = {{Loos, Leonard}},
  language     = {{eng}},
  note         = {{Student Paper}},
  title        = {{Η Ανάβαση του Καζαντζάκη}},
  year         = {{2026}},
}