Η Ανάβαση του Καζαντζάκη

Abstract (Greek, Modern (1453-))

Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι ένας από τους πιο διεθνώς αναγνωρισμένους Έλληνες
συγγραφείς του 20ού αιώνα, γνωστός για την έντονη φιλοσοφική του έμπνευση. Ωστόσο,
λίγα έχουν γραφτεί για το πώς αναπτύχθηκαν τα φιλοσοφικά του θέματα κατά τη διάρκεια
των τριών δεκαετιών που έγραφε και δημοσίευε.
Σε αυτή τη διατριβή, ορίζω τέσσερα βασικά φιλοσοφικά θέματα, τα οποία ισχυρίζομαι ότι
επανεμφανίζονται σε το λογοτεχνικό του έργο. Ανιχνεύω τα θέματα, χρησιμοποιώντας ως
βάση την πρώτη του μεγάλη δημοσίευση, την Ασκητική (1927/1928), η οποία είναι ένα
θεωρητικό και φιλοσοφικό μανιφέστο. Τα τέσσερα θέματα που εντοπίζω είναι:

- η Άβυσσος: μια Νιτσεϊκή άποψη που ισχυρίζεται ότι ο κόσμος είναι σκληρός και
στερείται νοήματος
- η Ανάβαση: μια Μπερξονική αντίληψη ως προς το να αντιστέκεσαι στην άβυσσο και
να συνεχίζεις να προσπαθείς να καθορίσεις το πεπρωμένο
- ο Μονισμός: μια Μπερξονική αντίληψη για την ενότητα του κόσμου, η οποία είναι η
απόλυτη αλήθεια, αυτό που αποκαλεί Θεό
- η “Ράτσα”: η ιδέα ότι η καταγωγή παίζει ζωτικό ρόλο τόσο στην κληρονομικότητα
του αγώνα της ανάβασης όσο και ως ένας τρόπος συλλογικής αντίστασης στην
άβυσσο

Στην Ασκητική ο Καζαντζάκης πλαισιώνει τα φιλοσοφικά του θέματα σε μια σκοτεινή και
βάναυση ατμόσφαιρα, με σωματικές, πολεμικές, φυσιοκρατικές και μεσσιανικές έννοιες. Το
βιβλίο στερείται στοχασμού, δεν θέτει ερωτήματα, θέτει κανόνες και εντολές που ο δήμος
οφείλει να ακολουθεί.

Ισχυρίζομαι ότι αυτό το σκηνικό αντηχεί τις δύσκολες εποχές των αρχών του 20ού αιώνα που
έζησε ο Καζαντζάκης, οι οποίες όμως εκτός από αγώνες περιείχαν και νέες ιδέες και
αντιλήψεις για την ανθρωπότητα και την κοινωνία, μια εποχή για την οποία η Ασκητική
προσπαθεί να αποτελέσει απάντηση.

Περίπου τρεις δεκαετίες αργότερα, η Αναφορά στον Γκρέκο (1961) είναι η βιογραφική
περιγραφή της δικής του Ανάβασης, η πρακτική εφαρμογή της φιλοσοφίας του. Τα θέματα
της Ασκητικής μπορούν να εντοπιστούν ξανά, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων υφολογικών
1 και λεξιλογικών στοιχείων. Ωστόσο, η φιλοσοφία του περιγράφεται με πιο προσωπικό και
ταπεινό τρόπο και εστιάζει πολύ περισσότερο στην Ανάβαση παρά στην Άβυσσο. Η
συλλογική έννοια μετατρέπεται σε έναν πολιτισμικό ουμανισμό που δείχνει ότι ορισμένοι
πολιτισμοί στη διάρκεια της ιστορίας έχουν διανύσει μεγαλύτερο δρόμο στην Ανάβαση από
άλλους. Ωστόσο, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι η φιλοσοφία του γίνεται καθαρά
ατομικιστική, κάτι που αντικατοπτρίζεται και στη δική του ζωή, όπως την περιγράφει στο
βιβλίο. Ισχυρίζομαι ότι αυτή η εξέλιξη είναι αποτέλεσμα των άθλιων καταστάσεων του 20ού
αιώνα και της απογοήτευσής του από τα κοινωνικά εγχειρήματα της εποχής του, όπως ο
κομμουνισμός και το ελληνικό κράτος, αλλά είναι επίσης σύμφωνη με την τάση προς τον
μεταμοντερνισμό και την παραμέληση των απόλυτων αληθειών.

Η ανάπτυξη της φιλοσοφίας του Καζαντζάκη είναι επομένως μια εξέλιξη από ένα κοινωνικό
ιδανικό που ιδανικά πρόκειται να εκδηλωθεί μέσω της κοινωνίας, σε μια ατομικιστική
φιλοσοφία που επικεντρώνεται στην Ανάβαση του ατόμου, μια εξέλιξη που εξηγείται από
προσωπικά και ιστορικά γεγονότα.

Popular Abstract

Nikos Kazantzakis is one of the most internationally recognized Greek authors of the 20th century, known for his philosophical themes. However, little has been written about how his philosophical themes developed during the three decades of his writing and publishing. In this thesis, I define four basic philosophical themes, which I argue
recur in his literary work. I trace the themes, using as a basis his first major publication, Ασκητική (1927/1928), which is a
P theoretical and philosophical manifesto. The four themes I identify are:

- the Abyss: a Nietzschean view that the world is cruel and lacks meaning
- the Ascent: a Bergsonian view of resisting the abyss and continuing to try to determine one's destiny
- Monism: a Bergsonian view of the unity of the world, which is the absolute truth, what he calls God
- “Race”: the idea that heritage plays a vital role both in the heritability of the struggle of ascending and as a way of collective resistance to the abyss

In Ασκητική Kazantzakis frames his philosophical themes in a dark and brutal atmosphere, with physical, martial, naturalistic and messianic concepts. The
book lacks reflection, it does not ask questions, it sets rules and commands that the reader must follow.

I argue that this setting echoes the difficult times of the early 20th century that Kazantzakis lived through, which, in addition to its struggles, also contained new ideas and perceptions about humanity and society, an era to which Ασκητική tries to add a response.

Some three decades later, Αναφορά στον Γκρέκο (1961) presents the biographical
description of his own ascent, the practical application of his philosophy. The themes of Ασκητική can be traced back, including certain stylistic and lexical elements. However, his philosophy is described in a more personal and humble way and focuses much more on the ascent than on the abyss. The collective concept turns into a cultural humanism that shows that some civilizations throughout history have ascended further than others. I argue that his philosophy even becomes individualistic, which is reflected in his own life, as described it in the book. I argue that this development is a result of the miserable conditions of the 20th century and his disillusionment with the social projects of his time, such as communism and the Greek state, but it is also in line with the trend towards postmodernism and the neglect of absolute truths.

The development of Kazantzakis' philosophy is therefore an evolution from a social ideal that is ideally to be manifested through society, to an individualistic philosophy that focuses on the ascent of the individual, an evolution that is explained by personal and historical events.

• author: Loos, Leonard
• supervisor: Vasiliki Simaki
• organization: Modern Greek
• alternative title: The development of Nikos Kazantzakis’ philosophical themes by comparison of his early and late literary work
• course: MGRK01 20261
• year: 2026
• type: M2 - Bachelor Degree
• subject: Languages and Literatures
• keywords: Nikos Kazantzakis Αναφορά στον Γκρέκο Ασκητική
• language: English
• id: 9245051
• date added to LUP: 2026-06-29 09:06:19
• date last changed: 2026-06-29 09:06:19